GEO
Generative Engine Optimization. Web sitenizin ChatGPT, Perplexity, Gemini gibi yapay zeka arama motorlarında üst sıralarda önerilmesi ve kaynak gösterilmesi için yapılan yeni nesil optimizasyon.
RAG
Retrieval-Augmented Generation. Yapay zekanın bir soruya cevap verirken ezbere konuşmak yerine, sitenizdeki güncel metinleri canlı okuyup alıntılayarak cevap üretme teknolojisi.
LLM
Large Language Model (Büyük Dil Modeli). Milyarlarca kelimeyle eğitilmiş, insan gibi düşünen ve metin üreten Llama, Gemini, GPT benzeri yapay zeka çekirdekleri.
SEO
Search Engine Optimization. Web sitenizin Google, Bing gibi geleneksel arama motorlarının organik sonuçlarında üst sıralara çıkması için yapılan klasik çalışma.
FAQ
Frequently Asked Questions (Sıkça Sorulan Sorular). Yapay zeka robotlarının (LLM) içeriği en kolay parçalara ayırıp (chunking) hafızasına almasını sağlayan altın değerindeki içerik yapısı.
Citation
Yapay zeka arama motorlarının ürettiği cevapların altına sitenizin linkini 'Kaynak' veya 'Alıntı' olarak eklemesi eylemi. GEO'nun temel amacıdır.
Chunking
Metin Parçalama. Uzun makalelerin yapay zeka algoritmaları tarafından daha rahat okunup işlenebilmesi için mantıklı semantik paragraflara bölünmesi süreci.
Token
Yapay zeka modellerinin metinleri okurken kullandığı en küçük hece/kelime birimi. İçeriklerin yapay zeka tarafından tüketilme maliyetini belirler.
Prompt
Yapay zekaya ne yapması gerektiğini, hangi tonda ve hangi kurallarla yazması gerektiğini söyleyen girdi komut metni.
Embedding
Vektörleştirme. Sitenizdeki düz metinlerin, yapay zekanın anlam dünyasında eşleştirebilmesi için matematiksel sayılara bürünmesi.
Vector DB
Vektör Veritabanı. Yapay zekanın anlamsal (semantik) verileri ışık hızında bulup okumasını sağlayan yeni nesil depolama sistemi.
AI Overviews
Google'ın arama sonuçlarının en tepesinde çıkardığı, web sitelerinden derlenen yapay zeka destekli doğrudan yanıt alanı.
Hallucination
Yapay zekanın elinde gerçek veri olmadığında tamamen hayal ürünü ve yanlış bilgilerle kendinden emin şekilde cevap üretmesi durumu.
Temperature
Yapay zekanın yanıt üretirken ne kadar 'yaratıcı/uydurmaya meyilli' veya ne kadar 'kesin/rasyonel' olacağını belirleyen sıcaklık ayarı.
Perplexity
Geleneksel Google araması yerine, interneti canlı tarayıp siteleri kaynak göstererek doğrudan yapay zeka yanıtı sunan yeni nesil arama motoru.
Crawler
Yapay zeka şirketlerinin (OpenAI, Google) web sitenizi tarayarak içeriklerinizi hafızasına kopyalayan yazılımsal örümcekleri.
WAF
Web Application Firewall. Allianz veya Ferrari gibi büyük sitelerin, yapay zeka botlarının siteyi kazımasını engellemek için kurduğu koruma kalkanı.
Scraping
Veri Kazıma. Bir yazılımın veya sunucunun, hedef web sitesinin kaynak kodlarına bağlanarak içindeki metinleri ayıklayıp çekmesi işlemi.
System Prompt
Yapay zekaya karakter, rol ve mutlak sınırlar çizen, kullanıcının doğrudan değiştiremediği en baskın arka plan talimatı.
Fine-Tuning
Mevcut bir yapay zeka modeline, belirli bir sektöre ait özel veriler yüklenerek o konuda hatasız uzman hale getirilmesi işlemi.
Context Window
Bağlam Penceresi. Yapay zekanın tek bir konuşmada aynı anda hafızasında tutabildiği maksimum kelime veya token kapasitesi sınırı.
Zero-Shot
Yapay zekaya hiçbir ön örnek veya şablon vermeden, doğrudan bir görevi yapmasını isteme durumu.
Few-Shot
Yapay zekadan bir analiz istenirken, önüne birkaç adet doğru yapılmış örnek rapor koyarak modelin eğitilmesi yöntemi.
Sentiment
Duygu Analizi. Yapay zekanın sitenizdeki metinleri okuyarak durumun 'Pozitif, Negatif veya Nötr' olduğunu anlama yeteneği.
NLP
Natural Language Processing. Bilgisayarların insan dilini ve devrik cümleleri anlamsal olarak çözmesini sağlayan yapay zeka dalı.
Schema Markup
Web sitenizin kodlarına eklenen ve yapay zeka botlarına verilerin ne olduğunu (Fiyat, Adres vb.) anlatan yapılandırılmış veri.
Knowledge Graph
Bilgi Grafiği. Yapay zekanın dünyadaki markalar, kişiler ve sektörler arasındaki bağları haritalandırdığı devasa akıl ağı.
Search Intent
Arama Niyeti. Kullanıcının bir kelimeyi aratırken gerçekten ne amaçladığını (Bilgi edinmek mi, satın almak mı) anlama optimizasyonu.
Semantic Search
Anlamsal Arama. Kelimelerin harfi harfine eşleşmesi yerine, aratılan cümlenin arkasındaki asıl niyetin yapay zekayla bulunması.
Llama 3.3
Meta (Facebook) tarafından geliştirilen, açık kaynak kodlu ve ticari kullanıma uygun dünyanın en zeki yapay zeka dil modellerinden biri.
Gemini 2.5
Google tarafından geliştirilen; metin, ses, görsel ve kod verilerini aynı anda işleyebilen yerleşik çok modelli yapay zeka.
GPT-4o
OpenAI şirketinin geliştirdiği, insan hızında tepki verebilen amiral gemisi yapay zeka dil modeli serisi.
API Key
Uygulamaların yapay zeka sunucularına (Groq, Google) güvenli bir şekilde bağlanmasını sağlayan dijital anahtar.
JSON
Yapay zekanın arayüz kodlarıyla hatasız konuşabilmek için verileri göndermeye yarayan evrensel veri formatı.
User-Agent
Web sitenizi ziyaret eden botun kimlik kartı. Yapay zeka botlarını engellemede veya izin vermede sıkça kullanılır.
Anchor Text
Çapa Metni. Web sitelerinde link verilen tıklanabilir kelime grubu. Yapay zekaya konunun ne olduğunu özetler.
Domain Authority
Alan adı gücü. Sitenizin internet dünyasındaki geçmişi, güvenilirliği ve popülaritesinin geleneksel algoritmalarla puanlanmış hali.
Organic Traffic
Reklam vermeden, arama motorlarında veya yapay zeka önerilerinde doğal olarak bulunarak sitenize çekilen ücretsiz ziyaretçi akışı.
SERP
Search Engine Results Page. Bir kelime aratıldığında karşımıza çıkan geleneksel web siteleri listesinin bulunduğu sonuç sayfası.
Core Web Vitals
Web sitenizin mobilde ne kadar hızlı yüklendiğini ölçen Google'ın resmi kullanıcı deneyimi metrikleri.
Alt Text
Görsellerin arkasına yazılan ve yapay zeka robotlarına o görselde neyin resmi olduğunu anlatan gizli tasvir yazısı.
Robots.txt
Web sitenizin kök dizininde yer alan ve yapay zeka botlarına 'Bu sayfaları tara veya tarama' emrini veren yönlendirme dosyası.
Sitemap
Site Haritası. Sitenizdeki tüm güncel sayfaların listesini barındıran ve yapay zeka crawler'larının siteyi keşfetmesini sağlayan XML dosyası.
SSL/TLS
Web siteniz ile ziyaretçi arasındaki veri akışını şifreleyen ve LLM'ler için zorunlu olan güvenlik sertifikası.
Grounding
Veri Dayandırma. Yapay zekanın uydurmasını engellemek için, ona yanıt üretmeden önce sitenizden kazınan gerçek verilerin zorla okutulması.
Multimodal
Yapay zekanın sadece metinleri değil; aynı anda sesleri, videoları ve resimleri tek bir beyinde anlayıp yorumlayabilme yeteneği.
Prompt Eng.
Yapay zeka modellerinden en doğru ve en amaca yönelik çıktıyı almak için parametrelerle zenginleştirilmiş komut yazma mühendisliği.
LSI Keywords
Eş Anlamlı İçerik Ağları. Ana kelimenizin etrafında dönen ve yapay zekanın makalenin konusunu tam çözmesini sağlayan yan kavramlar.
Bounce Rate
Hemen Çıkma Oranı. Sitenize gelen bir kullanıcının hiçbir şeye tıklamadan sayfayı anında kapatma yüzdesi.
CTR
Click-Through Rate (Tıklama Oranı). Sitenizin yapay zekada görünme sayısı ile gerçekten tıklanma sayısı arasındaki başarı oranı.
Midjourney
Discord üzerinden komutlarla (prompt) çalışan, sanatsal kalitesi ve fotogerçekçiliği dünyaca ünlü olan en popüler yapay zeka görsel üretim motoru.
Stable Diffusion
Açık kaynak kodlu, bilgisayarlara lokal olarak kurulabilen ve kontrol ağları (ControlNet) sayesinde görsellere milimetrik müdahale imkanı sunan yapay zeka görsel motoru.
DALL-E 3
OpenAI tarafından geliştirilen ve ChatGPT'ye entegre çalışan, metinsel komutları inanılmaz bir sadakatle ve harf hatası yapmadan görselleştiren yapay zeka motoru.
Sora
OpenAI şirketinin geliştirdiği, metinden fizik kurallarına tam uyumlu, sinematik kalitede ve sürekliliği olan videolar üretebilen devrimsel yapay zeka video modeli.
Runway Gen-3
Özellikle sinema, reklam ve video prodüksiyon sektöründe yaygın olarak kullanılan, metinden ve görselden yüksek kaliteli video üreten yapay zeka platformu.
Claude 3.5
Anthropic firması tarafından geliştirilen, özellikle kod yazma, mantık yürütme, uzun metin analizi ve insansı yazım dilinde ChatGPT'yi geride bırakan gelişmiş LLM modeli.
DeepSeek
Yüksek performanslı akıl yürütme ve kodlama yeteneklerini, rakiplerine göre çok daha düşük sunucu maliyetleriyle sunarak dünyada çığır açan yeni nesil yapay zeka modeli.
Grok
Elon Musk'ın xAI şirketi tarafından geliştirilen, X (Twitter) platformundaki canlı verilere anlık erişimi olan, esprili ve sansürsüz yanıtlar verebilen yapay zeka modeli.
Mistral AI
Avrupa merkezli (Fransa), açık kaynak kodlu ve hafif mimarili modeller üreterek sunucularda çok hızlı çalışan yüksek performanslı yapay zeka çekirdekleri.
Hugging Face
Dünyadaki tüm açık kaynaklı yapay zeka modellerinin, veri setlerinin ve akıllı araçların paylaşıldığı, yapay zeka dünyasının en büyük topluluk ve depo platformu.
RLHF
Reinforcement Learning from Human Feedback. Yapay zekanın ürettiği cevapların gerçek insanlar tarafından puanlanarak, modelin toplumsal kurallara ve mantığa göre eğitilmesi yöntemi.
Neural Network
Yapay Sinir Ağı. İnsan beynindeki nöronların çalışma mantığı taklit edilerek tasarlanan, yapay zekanın veri öğrenmesini sağlayan katmanlı dijital mimari.
Deep Learning
Derin Öğrenme. Çok katmanlı yapay sinir ağlarını kullanarak, yapay zekanın büyük veri yığınları içindeki karmaşık kalıpları (Yüz tanıma, ses çözme vb.) kendi kendine öğrenmesi.
Machine Learning
Makine Öğrenmesi. Bilgisayarların açıkça programlanmadan, ham verileri ve istatistiksel algoritmaları inceleyerek kendi kendine çıkarım yapmasını sağlayan sistem.
AI Parameter
Yapay zeka modellerinin eğitim esnasında öğrendiği akıl hücreleri (Ağırlıklar). Örn: Llama 3.3 70B modelinde 70 milyar parametre (akıl hücresi) bulunur.
Overfitting
Aşırı Öğrenme. Yapay zekanın eğitim verilerini o kadar ezberlemesi ki, önüne yeni ve farklı bir veri geldiğinde saçmalayıp doğru analiz üretememesi hatası.
Quantization
Kuantizasyon. Dev boyutlu yapay zeka modellerinin (LLM) zekasını bozmadan dosya boyutunu küçültme işlemi. Bu sayede modeller telefonlarda bile çalışabilir.
Open Source AI
Açık Kaynak Yapay Zeka. Kodları ve akıl parametreleri tüm dünyaya açık olan, herkesin kendi sunucusunda ücretsiz çalıştırıp geliştirebileceği yapay zeka modelleri.
Proprietary AI
Kapalı Kaynak Yapay Zeka. Ticari bir şirkete ait olan (Örn: OpenAI, Google), kodları gizli tutulan ve sadece ücretli API'ler aracılığıyla kullanılabilen modeller.
Agentic AI
Ajan Tabanlı Yapay Zeka. Sadece soruya cevap vermekle kalmayan; kendi kendine plan yapıp, internette araştırma yapıp, dosyaları düzenleyip görevleri bitiren otonom yapay zeka.
Copilot
Yapay Zeka Yardımcısı. Kod yazarken, e-posta yanıtlarken veya excel tablosu hazırlarken arka planda size eşlik edip işlerinizi hızlandıran akıllı asistanlar.
Text-to-Image
Metinden Görsele. Yazdığınız düz bir metin tasvirini (prompt) saniyeler içinde sıfırdan yüksek kaliteli bir resme dönüştüren yapay zeka disiplini.
Text-to-Video
Metinden Videoya. Sadece bir cümlelik senaryo yazarak yapay zekaya sıfırdan hareketli, sinematik video sahneleri çizdirme teknolojisi.
Image-to-Image
Görselden Görsele. Yapay zekaya bir kaynak resim verip, üzerine prompt yazarak resmi bambaşka tarza veya kompozisyona (Örn: Karakalem) çevirme işlemi.
Inpainting
Görsel İçi Boyama. Bir resmin sadece belirli bir alanını silip, oraya prompt ile yeni bir nesne (Örn: Adamın eline kahve bardağı koymak) ekleme teknolojisi.
Outpainting
Görsel Dışı Boyama. Mevcut bir fotoğrafın sınırlarını dışarıya doğru yapay zekayla genişleterek, resmin devamında ne olacağını yapay zekaya hayal ettirme işlemi.
Seed Value
Tohum Değeri. Yapay zeka görsel motorlarında üretilen her resme atanan gizli numara. Aynı seed numarasını ve promptu kullanırsanız birebir aynı resmi basarsınız.
Aspect Ratio
En-Boy Oranı. Yapay zeka görsellerinin dikdörtgen, kare veya sinematik (Örn: --ar 16:9) hangi ekran formatında üretileceğini belirleyen parametre.
Upscaling
Çözünürlük Artırma. Yapay zekanın ürettiği düşük boyutlu görselleri veya videoları, detayları bozmadan ve yapay pikseller ekleyerek 4K/8K kalitesine yükseltmesi.
Negative Prompt
Negatif Komut. Görsel üretiminde resimde kesinlikle olmasını istemediğiniz (Örn: blur, çirkin, iki baş, kötü anatomi) detayları yazdığınız engelleme alanı.
Model Weights
Model Ağırlıkları. Yapay zekanın eğitimi sırasında her bir verinin ne kadar önemli olduğunu belirleyen, modelin zekasını oluşturan sayısal katsayılar.
Attention
Dikkat Mekanizması. Yapay zekanın uzun bir cümleyi okurken, kelimelerin birbirleriyle olan anlamsal bağını (Örn: Banka deyince finans mı yoksa nehir kenarı mı) çözme yeteneği.
Transformer
Trafo Mimarisi. ChatGPT ve modern tüm yapay zekaların temelini oluşturan, metinleri sırayla değil tek seferde devasa bir paralel akılla okuyan devrimsel kod mimarisi.
Diffusion Model
Difüzyon Modeli. Görsel üretim yapay zekalarının (Midjourney, SD) saf bir karıncalanma (gürültü) görüntüsünü geriye doğru temizleyerek net bir resme dönüştürme mantığı.
GAN
Generative Adversarial Network. Biri sahte resim üreten, diğeri ise onun sahte olduğunu yakalamaya çalışan iki yapay zekanın birbiriyle savaşarak kusursuz resim üretme yöntemi.
Mitigation
Halüsinasyon Azaltma. Yapay zekanın yalan söylemesini ve saçmalamasını engellemek için kod tabanına veya prompta eklenen mantıksal frenleme sistemleri.
Vector Search
Vektörel Arama. Kelime kelimesine arama yapmak yerine, kullanıcının cümlesinin anlamını anlayıp veritabanından en yakın anlamdaki dökümanı bulma teknolojisi.
Semantic Density
Anlamsal Yoğunluk. Bir web sitesindeki metinlerin gereksiz kelime kalabalığından uzak, yapay zekanın aradığı saf bilgi ve özü ne kadar yoğun barındırdığının ölçüsü.
Information Gain
Bilgi Kazancı. Yapay zekanın web sitenizi tararken internetteki diğer 1000 siteden farklı, özgün ve katma değerli ne kadar yeni bilgi öğrendiğinin GEO metriği.
Synthetic Data
Sentetik Veri. Yapay zekanın eğitimi için internetteki insanların verileri yetmediğinde, başka bir yapay zekaya ürettirilen yapay ve devasa eğitim verileri seti.
AI Bias
Yapay Zeka Yanlılığı. Yapay zekanın eğitildiği verilerdeki ırksal, cinsiyetçi veya kültürel ön yargıları öğrenerek cevaplarında taraflı davranması hatası.
Guardrails
Yapay Zeka Bariyerleri. Modellerin bomba yapımı, hackleme veya nefret söylemi gibi tehlikeli ve yasal olmayan konularda cevap vermesini engelleyen yazılımsal zırhlar.
Jailbreaking
Bariyer Aşma. Akıllıca kurgulanmış prompt oyunlarıyla (Örn: Büyükbaba rolü yaptırma), yapay zekanın güvenlik filtrelerini (guardrails) kandırıp yasaklı cevapları alma eylemi.
Deepfake
Bir insanın yüzünü veya sesini, yapay zeka (GAN) algoritmaları kullanarak başka bir videodaki veya sesteki kişinin üzerine kusursuzca giydirme teknolojisi.
OCR
Optical Character Recognition. Yapay zekanın bir fotoğrafın veya taranmış dökümanın içindeki el yazısı ve matbaa metinlerini şak diye dijital yazıya dökebilme yeteneği.
Whisper
OpenAI tarafından geliştirilen, dünyadaki onlarca dili ve aksanı muazzam bir doğrulukla dinleyip anında hatasız düz metne (altyazıya) çeviren yapay zeka ses motoru.
Suno AI
Sadece şarkının tarzını ve sözlerini yazarak, yapay zekaya sıfırdan radyo kalitesinde, vokalli, nakaratlı ve enstrümantal müzikler ürettiren yapay zeka platformu.
ElevenLabs
Dünyanın en gelişmiş yapay zeka ses sentezleme motoru. Kendi sesinizi 30 saniye dinleterek klonlayabilir ve yazdığınız her şeyi kendi sesinizle okutabilirsiniz.
Perplexity Rank
Sitenizin Perplexity benzeri yapay zeka arama motorlarında, bir kullanıcı soru sorduğunda kaçıncı kaynak olarak listelendiğini gösteren GEO başarı sırası.
Knowledge Retrieval
Bilgi Geri Çağırma. Yapay zekanın devasa veri havuzundan veya sizin dökümanlarınızdan, aranan spesifik bilgiyi saniyeler içinde cımbızla çekip getirme algoritması.
